Saglam diş neden sallanır ?

Cicek

New member
Sağlam Diş Neden Sallanır? Çürük Olmadan Diş Kaybına Yol Açabilen Nedenler

Bence diş sağlığı konusunda en çok yanlış anlaşılan meselelerden biri, bir dişin dışarıdan sağlam görünmesinin gerçekten sağlıklı olduğu anlamına geldiğinin düşünülmesi. İnsan çoğu zaman dişinde çürük, kırık veya belirgin bir ağrı yoksa herhangi bir problem bulunmadığına inanıyor. Oysa dişin ağızda sağlam görünmesiyle onu çevreleyen diş eti, kemik ve bağ dokularının sağlıklı olması aynı şey değil. Dişin sallandığını fark etmek de bu nedenle insanı hem şaşırtabiliyor hem de endişelendirebiliyor.

Konuyu değerlendirirken şunu özellikle ayırmak gerekiyor: Süt dişinin sallanması çoğunlukla doğal bir gelişim sürecinin parçasıyken, kalıcı bir dişin yetişkinlik döneminde sallanması araştırılması gereken bir durumdur. Üstelik her sallanan dişin mutlaka çekilmesi gerektiğini düşünmek de doğru değildir. Bazı durumlarda dişi destekleyen dokuların tedavisiyle dişin ağızda kalması mümkün olabilir.

Forumlarda bu konuyla ilgili farklı yorumlar görüyoruz. Bir kişi dişini yıllardır hafif sallandığı hâlde kullandığını söylüyor, başka biri diş hekimine gitmeden önce dişini parmağıyla kontrol ederek sorunun ilerleyip ilerlemediğini anlamaya çalışıyor. Ancak kişisel deneyimler, herkes için geçerli bir teşhis yöntemi oluşturmaz. Burada önemli olan, dişin neden sallandığını anlamak ve kulaktan dolma öneriler yerine bilimsel bilgilerden hareket etmektir.

1. Sağlam Görünen Bir Dişin Sallanmasının Temel Nedeni Nedir?

Dişler çene kemiğine doğrudan ve tamamen hareketsiz biçimde kaynamış yapılar değildir. Diş kökü ile çevresindeki kemik arasında periodontal ligament adı verilen, dişin çiğneme kuvvetlerini karşılamasına yardımcı olan bağ dokusu bulunur. Bu yapı sayesinde sağlıklı dişlerde bile çok küçük, fizyolojik hareketler görülebilir.

Dolayısıyla dişin milimetrik düzeydeki doğal hareketliliği ile gözle fark edilen, belirgin bir sallanmayı birbirine karıştırmamak gerekir. Özellikle bir dişin önceki durumuna kıyasla daha fazla hareket ettiğini fark etmek, değerlendirme gerektiren bir işarettir.

Kalıcı bir dişin belirgin biçimde sallanmasının başlıca nedenleri şunlardır:

- Diş eti ve dişi destekleyen dokuların hastalıkları

- Diş sıkma ve gıcırdatmaya bağlı aşırı kuvvet

- Dişe alınan darbe veya travma

- Kapanış bozuklukları ve bazı dişlerin aşırı yük taşıması

- Diş kökü çevresindeki enfeksiyonlar

- Diş kökünde çatlak veya kırık

- Dişleri destekleyen kemik dokusunda kayıp

- Bazı sistemik hastalıklar ve iyileşmeyi etkileyen faktörler

Burada kritik nokta, dişin üzerinde görünen çürüğün bulunmamasının bu nedenleri ortadan kaldırmamasıdır. Dişin sert dokuları sağlam görünse bile onu çevreleyen destek dokuları zarar görmüş olabilir.

2. Diş Eti Hastalıkları: Çoğu Zaman Gözden Kaçan Tehlike

Sağlam bir dişin sallanması söz konusu olduğunda üzerinde en fazla durulması gereken nedenlerden biri periodontitis, yani dişin çevresindeki destek dokuları etkileyen diş eti hastalığıdır.

Diş yüzeyinde biriken bakteri plağı, diş eti iltihabına yol açabilir. Bu durum erken aşamada diş eti kanaması, kızarıklık ve şişlik gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Hastalık ilerlediğinde ise dişi destekleyen bağ dokusu ve alveol kemiği zarar görebilir. Destek dokularındaki kayıp belirli bir düzeye ulaştığında diş hareketliliği ortaya çıkabilir.

Sorunun yanıltıcı tarafı, periodontitisin her zaman şiddetli ağrı oluşturmamasıdır. Kişi yemek yiyebilir, dişini fırçalayabilir ve günlük yaşamına devam edebilir. Buna rağmen hastalık yavaş yavaş ilerleyebilir.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), ağız hastalıklarının dünya genelinde yaygın bir halk sağlığı sorunu olduğunu belirtmektedir. Periodontal hastalıklar da bu tablonun önemli bir parçasıdır. Bu bilgi, diş eti sorunlarının yalnızca estetik bir mesele olarak değerlendirilmemesi gerektiğini gösterir.

Peki, diş eti hastalığı nasıl fark edilir?

- Diş fırçalarken veya diş ipi kullanırken tekrarlayan kanama

- Diş etlerinde kızarıklık ve şişlik

- Diş eti çekilmesi

- Dişlerin olduğundan daha uzun görünmesi

- Kalıcı ağız kokusu

- Dişlerin arasında önceden bulunmayan boşlukların oluşması

- Dişlerde hareketlilik

Bu belirtilerin tamamının aynı anda görülmesi gerekmez. Kanama olmaması da periodontal hastalığı kesin olarak dışlamaz.

Burada sık karşılaşılan yanlış düşünce şudur: Diş sallanıyorsa diş eti çekilmiştir, diş eti çekilmesi varsa da diş mutlaka kaybedilecektir. Oysa diş eti çekilmesi ile periodontitis aynı durum değildir. Diş eti çekilmesi farklı nedenlerle ortaya çıkabilir; dişin kemik desteğini ve periodontal bağlarını etkileyen kayıp ise ayrıca değerlendirilmelidir.

Bence asıl sorun, insanların diş eti kanamasını normal kabul edip yıllarca önemsememesi. Sağlıklı diş eti genellikle rutin fırçalama sırasında sürekli kanamaz. Kanamayı yalnızca sert fırçalamaya bağlamak yerine, tekrarlıyorsa diş hekimine danışmak daha doğru bir yaklaşımdır.

3. Diş Sıkmak ve Gıcırdatmak Sağlam Dişi Sallandırabilir mi?

Evet, diş sıkma ve gıcırdatma, yani bruksizm, bazı kişilerde dişler ve onları destekleyen dokular üzerinde aşırı kuvvet oluşmasına neden olabilir. Özellikle uyku sırasında farkında olmadan dişlerini sıkan kişiler, sabahları çene kaslarında yorgunluk, baş ağrısı veya dişlerde hassasiyet yaşayabilir.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor: Diş sıkma her zaman diş sallanmasının tek nedeni değildir. Özellikle periodontal destek kaybı bulunan bir dişe aşırı kuvvet uygulanması, mevcut hareketliliği artırabilir. Diş sıkma ile diş eti hastalığı bir aradaysa değerlendirme daha da önem kazanır.

Örneğin, dişlerinde çürük bulunmayan bir kişi sabahları çene ağrısıyla uyanıyor ve belirli bir dişinin hareket ettiğini fark ediyorsa yalnızca çürük muayenesiyle yetinilmemelidir. Dişlerin kapanışı, diş sıkma belirtileri ve periodontal dokular da incelenmelidir.

Bununla birlikte, internette sık görülen her diş sıkma vakasının diş kaybına yol açacağı iddiası abartılıdır. Bruksizmin etkisi; kuvvetin şiddetine, süresine, dişlerin mevcut durumuna ve diğer risk faktörlerine bağlıdır.

Tedavi de nedene göre planlanmalıdır. Bazı kişilerde kişiye özel hazırlanan gece plağı dişlerin maruz kaldığı zararlı etkileri azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak plak, diş eti hastalığını tedavi etmez ve her kişide aynı faydayı sağlamayabilir. Gerekli durumlarda diş hekimi kapanış değerlendirmesi, davranışsal önlemler ve eşlik eden sorunların tedavisini birlikte ele alabilir.

Forumlarda başkasının kullandığı bir plağı satın alıp denemek veya dişleri evde törpüleyerek kapanışı düzeltmeye çalışmak bu nedenle doğru değildir.

4. Darbe Almadan Diş Sallanır mı?

Bir dişin sallanması için mutlaka düşme, çarpma veya sert bir cisimle temas yaşanması gerekmez. Bununla birlikte, travma da göz ardı edilmemelidir.

Spor sırasında alınan darbeler, sert bir yiyeceği ısırırken oluşan kuvvetler veya kazalar dişin çevresindeki bağ dokularını etkileyebilir. Bazen dişin kendisinde gözle görülür bir kırık bulunmazken çevre dokularda yaralanma meydana gelebilir.
 
Üst